Op ‘boerennatuuravontuur’ met de Herenboerenschool van Land van Weert
Bij de Herenboerenschool van Herenboeren Land van Weert krijgen kinderen les in ‘de mooiste speeltuin van Nederland’. Dat vinden de kinderen althans zelf. “Dit zijn kinderen die ook naar de Efteling gaan,” zegt mede-oprichtster Marianne Poodt over haar ‘leerlingen’. “Maar dit vinden ze dus zo mooi. Hoe simpel kan het eigenlijk zijn?” Op de Herenboerenschool kunnen kinderen, gehuld in rode overalletjes, buitenspelen en tegelijkertijd leren over het belang van de natuur voor hun eten.
Toen Marianne in 2020 net voor corona met pensioen ging, kriebelde het. Ze wilde weer wat doén. Daarom begon ze aan de Natuurgidsopleiding van IVN, waar ze voor een stageopdracht samen met Truus van Gogh iets wilde ontwikkelen voor kinderen. Ze besloten de Herenboerenschool op te richten: een jaarlijkse reeks van 6 lessen op hun Herenboerderij Land van Weert, voor kinderen van 4-8 jaar. Sindsdien is de Herenboerenschool een feit, en wordt die door een klein groepje begeleiders gerund. Op het moment zijn dat Cita de Leeuw, Famke Weerts en Marianne zelf. Van september tot mei brengen ze elk jaar een nieuw groepje van max 10 kinderen bij elkaar om hun te leren over alles wat er gebeurt op een Herenboerderij.
De hele Herenboeren-cyclus
In de lessen komt de hele cyclus van de boerderij langs: van zaaien tot planten tot oogsten. Vaak wordt de boer er aan het begin van de les even bij geroepen, zodat de kinderen de boer kunnen vragen: wat kunnen we vandaag doen? Dan helpen ze bij de oogst (soms samen met vrijwilligers), het voeren van de dieren, spelen ze in de strobalen of kijken ze in de kas. In de winter is dat wat lastiger, maar ook dan gaan de lessen door. Dan kunnen de kinderen zien: in de winter groeit er bijna niks.
Boerennatuuravontuur
Als het ’s winters sneeuwt, gaan de kids zelf al snel engelenfiguren maken. “Het blijft improviseren,” zegt Marianne. “We maken een programma, maar wijken daar eigenlijk altijd in de les zelf vanaf. De volgorde van de onderdelen verandert bijvoorbeeld. Of de kinderen zien een haas rennen, en gaan daar met zijn allen achteraan. Dan wordt het een les over dierensporen, in plaats van wat er gepland stond. We willen meegaan in hun eigen nieuwsgierigheid. We noemen de Herenboerenschool ook wel het ‘boerennatuuravontuur’.”
“De lessen zijn altijd
gebaseerd op de beleving,
op zintuigen en beweging.”
De lessen van het boerennatuuravontuur zijn altijd gebaseerd op de beleving, op zintuigen en beweging. De kinderen proeven, horen, voelen, zien. Alle zintuigen worden aangesproken. Zo kunnen ze bijvoorbeeld voelen hoe warm de lammetjes zijn, en wordt er altijd samen gekookt. Alle lessen hebben bovendien een sterke link met natuur en biodiversiteit.
In het eerste jaar hebben de kinderen een insectenhotel gebouwd. Eerst kregen ze de rol van bijen bij de bestuiving uitgelegd. Een man van de bijentuin in de buurt was uitgenodigd om daar alles over te vertellen. Maar ze hebben ook wel eens vogelkastjes geschilderd die nu op de boerderij hangen, net als de slinger van beschilderde herfstbladeren. Op die manier dragen de kinderen ook hun steentje bij aan de boerderij. Die betrokkenheid vinden ze fantastisch.
Onderdeel van de natuur
“We verbazen ons altijd over hoe verwonderd de kinderen zijn,” zegt Marianne. “Ze zijn heel betrokken, actief en vrolijk. Ze vertellen op school over hun avonturen, en dan krijgt de boerderij soms een telefoontje van de juf of meester: één van de kinderen heeft een spreekbeurt gegeven, en nu willen ze graag langskomen met de klas.”
Marianne is aan het zoeken hoe de boerderij meer ruimte kan maken voor dit soort bezoekjes. De Herenboerenschool zelf is best arbeidsintensief, en ook het oogsten en de voedselproductie kost uiteraard veel tijd. Ze hoopt in samenwerking met IVN meer capaciteit en mensen te vinden om dit soort dingen mogelijk te maken.
“Bij ons leren ze:
waar komt het eten
vandaan.”
Marianne: “Ik vind het soms schrikbarend dat kinderen niet meer weten waar hun eten vandaan komt. Het is zo verdrietig dat zo veel kinderen zo ver van de natuur af komen te staan. Bij ons leren ze: waar komt het eten vandaan, en wat is het belang van de natuur daarin. Dat we zonder biodiversiteit niet kunnen eten. Ze leren de rol van planten voor mensen, en het feit dat we als mensen zelf ook onderdeel zijn van de natuur.”
Moeilijke vragen
Moeilijke vragen gaan de begeleiders daarbij niet uit de weg. Zo vragen de kinderen bijvoorbeeld soms: waar zijn de varkens opeens gebleven? Dan leggen de begeleiders zorgvuldig uit dat ze geslacht worden, maar dat ze op de boerderij een goed leven hebben gehad. Daar gaan de kinderen vaak heel reëel mee om – ze zijn veel minder geschokt dan Marianne had gedacht. De kids kunnen zo opnoemen wat ze van het varken eten. Zo staan ze echt in contact met waar hun eten vandaan komt. Ze hebben de varkens zelf wel eens gevoerd, en nu weten ze precies wat ze eten als ze vlees eten.
“Dat inzicht, die kennis en betrokkenheid bij eten en natuur, dat gunnen we alle kinderen,” zegt Marianne.
Trekpleister
Niet alleen kinderen van leden zijn welkom op de Herenboerenschool – ook kleinkinderen, en als er plek is zelfs peetkinderen of vriendjes en vriendinnetjes.
“Als we zeggen:
‘dat zijn Herenboeren-groenten’,
dan wil hij ze opeens wel!”
De eigen kleinkinderen van de begeleiders hebben ook meegedaan. Dat vonden ze fantastisch, aldus Marianne. “Ons jongste kleinkind houdt niet zo van groenten, maar als we nu zeggen: ‘dat zijn Herenboeren-groenten’, dan wil hij ze opeens wel!”
De Herenboerenschool maakt zo van Herenboeren Land van Weert ook een trekpleister voor jonge gezinnen. Dit najaar start er weer een nieuwe reeks, die Marianne samen met Cita de Leeuw en Famke Weerts begeleidt. “Het kost best wat tijd en werk, maar we krijgen er ook heel veel voor terug.”
Wil je jouw kinderen ook kunnen leren waar hun voedsel vandaan komt in één van de mooiste ‘speeltuinen’ van Nederland? Via onze word lid pagina kun je zien welke Herenboerderij het dichts bij jou in de buurt ligt. Er worden regelmatig rondleidingen gegeven!